Group

Thầy giáo Cần Thơ và hành trình “hồi sinh” loài thủy tùng quý hiếm bên bờ tuyệt chủng

Giữa lúc nhiều loài thực vật bản địa đang dần biến mất trước tác động của thời gian và khí hậu, câu chuyện một người thầy ở Cần Thơ âm thầm dành hơn 20 năm để cứu một loài cây quý gần như đã tuyệt chủng – thủy tùng (hay thông nước) – trở thành minh chứng sống động về lòng say mê khoa học và tình yêu thiên nhiên vô bờ bến.

Tại cù lao Tân Lộc, giữa dòng sông Hậu hiền hòa, thầy giáo Huỳnh Công Thống, 62 tuổi, đã dựng nên một “kho báu thực vật” với hàng trăm cây thủy tùng khỏe mạnh – loài từng biến mất ở nhiều vùng rừng nguyên sinh Việt Nam.

Hai thập kỷ miệt mài tìm lại một loài cây tưởng đã mất

Thủng thẳng bước qua từng mô đất, thầy Thống kể lại cơ duyên đến với thủy tùng – điều mà ông gọi là “cái duyên không dứt”. Khi còn công tác tại Trường THCS THPT Tân Lộc, ngoài công việc đứng lớp, ông dành trọn thời gian rảnh để nghiên cứu các loài thực vật quý hiếm. Một lần đọc tài liệu, ông biết đến thủy tùng – loài gỗ quý có vân đẹp, nhẹ, bền và đặc biệt không mối mọt, nhưng lại không thể tự nhân giống tự nhiên do điều kiện môi trường thay đổi.

Xem thêm: Nguồn gốc cây dừa sáp ở Việt Nam và giá trị đặc biệt của giống dừa sáp

Năm 2000, thầy lặn lội lên Đắk Lắk – nơi duy nhất còn lại vài cá thể thủy tùng – học hỏi cách chăm sóc và tìm kiếm cơ hội mang giống về quê nhà. Từ một cây giống duy nhất, ông bắt đầu hành trình thử nghiệm đầy gian nan.

Để hiểu sâu hơn về đặc tính thực vật học, thầy Thống cũng thường xuyên tham khảo các nguồn tài liệu nghiên cứu và các ứng dụng khoa học hiện đại, trong đó có những nền tảng cung cấp giải pháp cây giống và chăm sóc cây cảnh như Vigen:

👉 https://vigen.vn/

Gian truân của người giữ “hồn cây” quý

Không ai ngờ trong hơn 20 năm ấy, thầy thử qua hàng loạt phương pháp nhân giống:

Gieo hạt – không thành công

Giâm cành – cây yếu, khó sống

Chiết cành – tỉ lệ sống cực thấp

Nuôi cấy mô – thất bại vì đặc tính sinh học quá đặc thù

Từng lần cây chết lại là một lần ông buồn rầu nhưng không bỏ cuộc. Chỉ đến khi thử ghép ngọn thủy tùng lên gốc cây bột mộc, ông mới tìm ra chìa khóa hồi sinh loài cây quý.

Từ kỹ thuật này, hàng trăm rồi hàng nghìn cây thủy tùng khỏe mạnh lần lượt ra đời. Đến nay, hơn 2.500 cây đã được nhân giống thành công, trở thành nguồn gen quan trọng cho công tác bảo tồn.

Cù lao Tân Lộc – nơi thủy tùng xanh trở lại

Hiện tại, trên cù lao Tân Lộc đã có:

90 hộ trồng nhỏ lẻ

15 hộ trồng quy mô lớn

Các cá thể thủy tùng đạt chiều cao 10–12 mét, phát triển tự nhiên và ổn định

Thầy Thống chia sẻ:

“Thời gian đầu cây con dễ bị nhiễm bệnh và chết. Tôi phải theo sát từng ngày, phát hiện bất thường là xử lý ngay. Giờ thấy chúng lớn lên vậy, tôi hạnh phúc lắm.”

Nhiều hộ dân từ Cần Thơ, Đồng Tháp đến Hà Nội đã tìm về mua cây giống, mong muốn được trồng và góp phần giữ loài cây quý này. Và như thầy nói, ông luôn sẵn lòng chuyển giao kỹ thuật cho bất kỳ ai có thiện chí.

Khát vọng lớn hơn: bảo tồn nguồn gen và mở hướng nghiên cứu mới

Không dừng lại ở đó, thầy Thống đang nghiên cứu thụ phấn chéo giữa thủy tùng Việt Nam và thủy tùng Trung Quốc để tìm ra hướng phát triển bền vững hơn. Đây được coi là giải pháp khoa học đầy triển vọng, góp phần xây dựng ngân hàng gen thực vật quý hiếm.

Điều đáng trân trọng hơn, hành trình này hoàn toàn phi lợi nhuận. Với thầy Thống, thủy tùng không chỉ là cây cảnh, mà là di sản thiên nhiên cần được gìn giữ cho thế hệ sau.

Giá trị lan tỏa – khi một người thầy truyền cảm hứng bảo tồn thiên nhiên

Câu chuyện của thầy giáo Huỳnh Công Thống không chỉ dừng lại ở việc nhân giống thành công một loài cây quý, mà còn lan tỏa ý nghĩa lớn hơn:

Tinh thần kiên trì nghiên cứu

Ý thức bảo tồn tài nguyên bản địa

Khát vọng gìn giữ di sản xanh cho cộng đồng

Ngày càng có nhiều bạn trẻ, nhà vườn, người yêu cây cảnh tìm đến học hỏi và trải nghiệm mô hình này. Nhiều người còn so sánh sự hồi sinh của thủy tùng với sự phát triển mạnh mẽ của những dòng kiểng lá hiện đại như Anthurium, Aglaonema – những loài cây đang rất được ưa chuộng và cũng cần nhân giống, chăm sóc đúng kỹ thuật.

👉 Xem thêm: https://vigen.vn/kieng-la-anthurium-aglaonema/

Kết luận

Từ một cây giống đơn độc cách đây 20 năm, đến nay cù lao Tân Lộc đã trở thành “ngôi nhà mới” của loài thủy tùng gần như tuyệt chủng.

Và đằng sau thành tựu ấy là tấm lòng của một người thầy – người đã dành cả thanh xuân để giữ lại một “báu vật xanh” cho đất Việt.

Nếu mỗi vùng quê đều có những con người hết lòng vì thiên nhiên như thầy Thống, chắc chắn hành trình bảo tồn thực vật quý hiếm của Việt Nam sẽ còn đi xa hơn nữa.

Cách chăm sóc cây cảnh trong nhà để cây luôn xanh tốt và phát triển bền vững

Trồng cây cảnh trong nhà không chỉ giúp không gian sống trở nên tươi mát, sinh động mà còn góp phần cải thiện chất lượng không khí, giảm bụi mịn và tạo cảm giác thư thái. Tuy nhiên, nhiều người dù rất yêu thích cây xanh nhưng lại gặp tình trạng cây chậm lớn, vàng lá, thậm chí chết dần mà không rõ nguyên nhân. Thực tế, cây trồng trong nhà có điều kiện sống hoàn toàn khác với cây ngoài trời, từ ánh sáng, độ ẩm cho đến lưu thông không khí. Vì vậy, muốn cây luôn xanh tốt, bạn cần hiểu rõ đặc tính của từng loại và áp dụng phương pháp chăm sóc phù hợp.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: gia công nhân giống cấy mô

Dưới đây là những nguyên tắc quan trọng giúp bạn chăm sóc cây cảnh trong nhà đúng cách và hiệu quả.

1. Đảm bảo ánh sáng phù hợp cho từng loại cây

Ánh sáng là yếu tố then chốt quyết định quá trình quang hợp và sinh trưởng của cây. Mỗi loại cây có nhu cầu ánh sáng khác nhau. Có những loại cây chịu bóng tốt như trầu bà, lưỡi hổ, kim tiền, nhưng cũng có những cây cần ánh sáng tự nhiên trực tiếp mới phát triển khỏe mạnh.

Khi đặt cây trong phòng khách hoặc phòng làm việc, bạn nên chọn vị trí có ánh sáng tự nhiên gián tiếp khoảng 2–3 giờ mỗi ngày. Nếu không gian thiếu sáng, hãy luân phiên mang cây ra nơi có ánh nắng nhẹ từ 2–3 giờ mỗi tuần để cây phục hồi khả năng quang hợp. Cần lưu ý rằng cây đặt cách cửa sổ hơn 2 mét thường chỉ nhận được ánh sáng yếu, không đủ để duy trì sự phát triển lâu dài.

Trong trường hợp không thể tận dụng ánh sáng tự nhiên, bạn có thể sử dụng đèn chuyên dụng ánh sáng ban ngày để hỗ trợ quang hợp. Tuy nhiên, ánh sáng tự nhiên vẫn là nguồn tối ưu nhất vì giúp cây phát triển cân đối, lá xanh đậm và thân cứng cáp hơn so với ánh sáng nhân tạo.

1. Tưới nước đúng cách và kiểm soát độ ẩm

Nước là yếu tố sống còn nhưng cũng là nguyên nhân phổ biến khiến cây trong nhà bị thối rễ hoặc héo úa. Cây trồng trong chậu, đặc biệt là trong không gian kín, rất dễ bị úng nếu tưới quá nhiều.

Nguyên tắc quan trọng là chỉ tưới khi đất thực sự khô. Bạn có thể kiểm tra bằng cách dùng tay ấn nhẹ xuống lớp đất mặt khoảng 2–3 cm. Nếu đất còn ẩm, chưa cần tưới thêm. Ngược lại, nếu đất khô, tơi và nhẹ, đó là lúc cần bổ sung nước.

Tùy theo từng loại cây mà nhu cầu nước sẽ khác nhau. Cây mọng nước hoặc cây chịu hạn chỉ cần tưới 1–2 lần mỗi tuần. Trong khi đó, các loại cây có tán lá lớn thường cần nhiều nước hơn. Nên sử dụng nước sạch ở nhiệt độ phòng, tránh nước quá lạnh hoặc quá nóng gây sốc nhiệt cho rễ.

Vào mùa hè, bạn có thể phun sương nhẹ lên lá 1–2 lần mỗi ngày để tăng độ ẩm và làm sạch bụi bám trên bề mặt lá. Mùa đông chỉ cần phun 1 lần/ngày hoặc cách ngày. Việc làm sạch lá giúp cây quang hợp tốt hơn, đồng thời hạn chế nấm bệnh phát sinh.

Nên chọn chậu có lỗ thoát nước tốt và có đĩa lót phía dưới để tránh nước ứ đọng. Nếu nước đọng lâu ngày trong đĩa, rễ sẽ dễ bị thối và cây suy yếu nhanh chóng.

1. Bổ sung dinh dưỡng hợp lý, tránh lạm dụng phân bón

Cây trồng trong chậu có nguồn dinh dưỡng hạn chế vì lượng đất ít và không được bổ sung tự nhiên như cây ngoài vườn. Do đó, việc bón phân định kỳ là cần thiết để duy trì sức sống và kích thích tăng trưởng.

Thông thường, khoảng nửa tháng bạn có thể bón phân tổng hợp pha loãng một lần. Nên sử dụng phân có tỷ lệ cân đối giữa đạm, lân và kali để cây phát triển toàn diện cả rễ, thân và lá. Ngoài ra, nước vo gạo đã để lắng cũng là nguồn dinh dưỡng tự nhiên tốt, giúp cây phát triển xanh tốt.

Tuy nhiên, không nên lạm dụng phân bón. Bón quá nhiều sẽ khiến cây phát triển nhanh nhưng yếu, mất dáng, thậm chí cháy rễ và chết cây. Ngược lại, bón quá ít sẽ khiến cây thiếu chất, lá nhạt màu và chậm lớn. Cách tốt nhất là bón đúng liều lượng, pha loãng theo hướng dẫn và quan sát phản ứng của cây để điều chỉnh phù hợp.

1. Phòng và xử lý sâu bệnh an toàn

Cây trồng trong nhà không nên sử dụng thuốc trừ sâu hóa học mạnh vì có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của người trong gia đình. Khi phát hiện cây có dấu hiệu sâu bệnh như rệp, nấm mốc hoặc phấn trắng, bạn nên xử lý sớm để tránh lây lan.

Với trường hợp nhẹ, có thể dùng khăn mềm thấm cồn lau sạch lá và thân cây. Sau đó sử dụng các loại thuốc trừ sâu sinh học hoặc dung dịch hữu cơ an toàn để xử lý triệt để. Nếu bệnh nặng, nên đưa cây ra ngoài khu vực thông thoáng để điều trị, tránh phát tán mầm bệnh trong nhà.

Giữ môi trường thông thoáng, tránh ẩm thấp kéo dài và thường xuyên vệ sinh lá cây là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất.

1. Chăm sóc cây khi có dấu hiệu vàng úa, suy yếu

Khi cây xuất hiện hiện tượng vàng lá, rụng lá hoặc khô héo, cần xác định nguyên nhân trước khi xử lý. Có thể do thiếu ánh sáng, thừa nước, thiếu dinh dưỡng hoặc thay đổi môi trường đột ngột.

Trong giai đoạn cây suy yếu, không nên đưa cây ra nắng gắt. Hãy đặt cây ở nơi mát mẻ, thoáng khí và tránh gió mạnh. Không xới đất hay thay chậu ngay lúc này vì hệ rễ đang nhạy cảm, dễ bị tổn thương thêm.

Bạn chỉ nên cắt bỏ các lá đã vàng úa hoàn toàn để tập trung dinh dưỡng nuôi phần còn khỏe. Có thể pha loãng phân đạm ở nồng độ thấp để tưới mỗi tuần một lần. Sau khoảng một tháng, khi cây bắt đầu hồi phục, tăng dần lượng dinh dưỡng. Sau 2–3 tháng, cây sẽ dần lấy lại sức sống nếu được chăm sóc đúng cách.

1. Thay chậu và làm mới đất định kỳ

Một trong những nguyên nhân khiến cây chậm phát triển là do bộ rễ đã chiếm hết không gian trong chậu, đất cũ bị chai cứng và nghèo dinh dưỡng. Vì vậy, nên thay chậu và bổ sung đất mới ít nhất một lần mỗi năm.

Thời điểm thích hợp nhất để thay chậu là vào mùa xuân hoặc đầu hè, khi cây bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh. Khi lấy cây ra khỏi chậu cũ, nhẹ nhàng lắc bớt đất cũ khỏi rễ. Nếu bầu rễ quá chặt, có thể dùng dao lách sát thành chậu để tách ra.

Sau khi lấy cây ra, thêm một lớp đất mới xuống đáy chậu, đặt cây vào vị trí trung tâm rồi bổ sung đất xung quanh. Nén nhẹ để cố định nhưng không ép quá chặt. Mỗi loại cây phù hợp với một loại giá thể khác nhau, vì vậy nên tìm hiểu kỹ hoặc tham khảo ý kiến từ trung tâm cung cấp cây giống uy tín để chọn loại đất phù hợp nhất.

Kết luận

Chăm sóc cây cảnh trong nhà không quá phức tạp, nhưng đòi hỏi sự quan sát và hiểu rõ nhu cầu của từng loại cây. Khi đảm bảo đầy đủ ánh sáng, nước, dinh dưỡng và môi trường sống phù hợp, cây sẽ luôn xanh tốt, phát triển bền vững và góp phần làm đẹp không gian sống. Chỉ cần dành một chút thời gian và sự quan tâm đúng cách, bạn sẽ có một không gian trong lành, tràn đầy sức sống quanh năm.

Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.